Poniżej znajdziesz wzorcową odpowiedź zbudowaną zgodnie z wymaganiami matury ustnej: teza → argumenty z lektury → kontekst → wniosek. Pamiętaj, że egzaminator wymaga odwołania do wybranego kontekstu.
① Teza
„Skąpiec” Moliera dowodzi, że dobra materialne nie czynią człowieka szczęśliwym — przeciwnie, nadmierne przywiązanie do pieniędzy zniewala, niszczy relacje i odbiera spokój. Harpagon jest bogaty, lecz głęboko nieszczęśliwy.
② Argumenty z lektury
Harpagon — niewolnik własnych pieniędzy
Tytułowy skąpiec ma majątek, ale żyje w ciągłym lęku o swoją szkatułkę. Pieniądze nie dają mu radości — odbierają sen, każą podejrzewać wszystkich o kradzież. To on służy pieniądzom, nie one jemu.
Chciwość niszczy rodzinę
Skąpstwo Harpagona rujnuje relacje z dziećmi — żałuje im posagu, chce wydać córkę za bogatego starca, rywalizuje z synem o tę samą kobietę. Pieniądz staje się ważniejszy niż miłość i więzi rodzinne.
Komiczna karykatura wady
Molier ukazuje Harpagona jako groteskową karykaturę — gdy traci szkatułkę, jego rozpacz przewyższa wszelkie ludzkie uczucia. Komedia obnaża, jak chciwość czyni człowieka śmiesznym i samotnym.
③ Kontekst
Odwołanie do kontekstu jest wymagane przez egzaminatora. Wybierz jeden z poniższych.
◆Biblijne „nie samym chlebem” (kontekst biblijny)
Ewangelia przestrzega, że człowiek nie żyje samym chlebem i nie da się służyć Bogu i mamonie — dobra materialne nie zaspokajają duchowych potrzeb.
◆Bajki Krasickiego (kontekst literacki)
Oświeceniowa satyra także ośmiesza chciwość i przywiązanie do dóbr jako ludzką wadę prowadzącą do zguby.
④ Wniosek (podsumowanie)
„Skąpiec” to ponadczasowe ostrzeżenie: bogactwo nie daje szczęścia, gdy staje się celem samym w sobie. Chciwość zniewala człowieka, niszczy jego relacje i czyni go samotnym — Harpagon jest bogaczem i nędzarzem zarazem.
💡 Wskazówka
Pokaż paradoks: bogaty, lecz nieszczęśliwy. Konteksty: Ewangelia (mamona), bajki/satyry Krasickiego, mit o Midasie.