Plan wydarzeń „Konrada Wallenroda”

Plan wydarzeń w punktach

1. Wstęp — obraz wrogiej granicy na Niemnie między państwem zakonnym a pogańską Litwą; natura łączy to, co ludzi rozdzieliły wojny. Zapowiedź wojny i losu dwojga kochanków.

2. Wybór mistrza — kapituła w Malborku wybiera na wielkiego mistrza tajemniczego, ponurego Konrada Wallenroda, sławnego z walk z Maurami i Turkami.

3. Głos z wieży — zamurowana pustelnica woła do Konrada: „Ty masz być mistrzem, abyś ich zabijał!"; Halban uznaje to za wieszczbę.

4. Pieśń o Wiliji — Halban śpiewa alegorię rzeki-dziewicy ginącej z ukochanym Niemnem (zapowiedź losu Aldony).

5. Bierność mistrza — Konrad przez rok nie prowadzi wojny, zaostrza reguły zakonu, zwleka mimo dogodnej chwili i sojuszu z Witołdem; co wieczór klęczy pod wieżą.

6. Pieśń z wieży i dialog — wyznanie pustelnicy; odsłonięcie, że to ukochana żona Konrada, Aldona, która porzuciła dla niego świat.

7. Uczta u patrona — Konrad żąda pieśni dzikiej i morderczej; zgłasza się sędziwy wajdelota (Halban).

8. Pieśń Wajdeloty — manifest o roli pieśni gminnej („O wieści gminna! Ty arko przymierza...").

9. Powieść Wajdeloty — historia Waltera Alfa: porwanie w dzieciństwie, wychowanie wśród Krzyżaków, nauka starego wajdeloty („jedyna broń niewolników jest zdrada"), ucieczka do Litwy, miłość i ślub z Aldoną, decyzja o poświęceniu się zemście, rozstanie z żoną.

10. Ballada Alpuhara — Konrad śpiewa o Maurze zarażającym dżumą zwycięzców (model zdradzieckiej zemsty); pijany rzuca aluzje, przewraca stół i zasypia.

11. Wojna — Witołd zdradza zakon; rusza wielka krucjata na Litwę; Konrad jako nieudolny i tchórzliwy wódz doprowadza wyprawę do całkowitej klęski (głód, mróz, ucieczka).

12. Tajny trybunał — dwunastu sędziów odkrywa, że mistrz nie jest prawdziwym Wallenrodem i mówił po litewsku; skazują go na śmierć („Biada!").

13. Pożegnanie z Aldoną — Konrad proponuje ucieczkę w litewskie lasy; Aldona odmawia (ślub, lęk przed pokazaniem się zniszczoną), prosi tylko o częstsze odwiedziny i pieśni.

14. Śmierć Konrada — osaczony przez posłańców trybunału, Konrad wypija truciznę, depcze krzyż mistrza, wykrzykuje triumf („jak Samson..."); rzuca przez okno lampę — znak śmierci dla Aldony.

15. Śmierć Aldony i postanowienie Halbana — z wieży dobiega przedśmiertny krzyk Aldony; Halban postanawia żyć, by pieśnią rozsławić czyn Konrada i wychować przyszłego mściciela.